ÚSTI
Qaraqalpaqsha
at. 1. Belgili bir nárseniń joqarǵı jaǵı, ústiniń beti.
Arshanıń ústine jıynalǵan kórpe-tósek onıń dıqqatın ózine awdardı (T.Qayıpbergenov).
2. Tula boyı, adamnıń ústi-bası.
Sen oylama, men motoristi ústi may, Men esheyin is adamı námentay (G.Esemuratov).
Kúni menen ústi-basın ılaslap jıynaǵan kolızlıǵı urlandı (Q.Ayımbetov).
3. Dus-maldan kórsetilgen orın, mákan.
Awıl ústinde bayraq tınbay jelbireydi (S.Xojaniyazov).
4. awıs. Birew tuwralı, haqqında.
Salıy Jumannıń ústinen shaǵım etip qazıǵa talay barǵan (S.Arıslanov).
5. awıs. Belgili bir haqıyqat, waqıyanıń naq bolıp atırǵan waqtı, máxáli.
SHın batır sın ústinde tanılar (qq.x.n.).
6. awıs. Bir nársege ekinshisin qatar qollanıw, haqıyqat bolıwı.
Onıń ústine márdikardıń sebebinen kórgen azabın qáyterseń (Á.SHamuratov).
0 At ústi — a) jol-jónekey, jolshıbay, b) jeńil-jelpi, ústirtin.
Jol ústi — jol boyınsha, kese belden.
Muxabbat jóninde jol ústi, sóz qılasań (Q.Kamalov).
Is ústinde — jumıs waqtında.
Ústi-ústine dúrsildep soǵıw — tez, jıldam, shaqqan xáreket penen, tınbastan.
Kuwǵanım sonshelli júregim ústi-ústine dúrsildep soqtı (Ó.Xojaniyazov).
Kemshiliktiń ústin ashıw — qátelerin kórsetiw, sheshiw.
Ol kemshiliklerdiń ústin ashıp taslamaǵanına ókindi (S.Saliev).
Másele ústinde — másele tuwralı, jóninde, xaqqında.
Usı másele ústinde durıs oylanıp kórer dep isendi (T.Qayıpbergenov).
Niyet ústinde — maqsette, tilekte.
Áne, sol niyettiń ústinde bay beli búgilip, kózde jası tógilip, kele berdi («Máspatsha»).
Seniń ústińde gúze sıiıw — sen xaqqında, sen tuwralı, seniń ushın.
Tapsırmalar ústinde — sol jóninde, wazıypalar xaqqında, jóninde, tuwralı.
Búgingi jıynalısta bolǵan tapsırmalar ústinde oylasıp atır (T.Qayıpbergenov).
Hal ústinde jatıw — awır awhalda, qıyın jaǵdayda.
Xal ústinde jatırǵan SHerip ún katpadı (Q.Ermanov).
Ústinen túsiw — a) waqıyanıń tap sol máxálde bolıp atırǵan waqtında gezlesiw; b) oyındaǵısın tabıw.
Ústinen shıǵıw — dál tóbesinen túsiw, gezlesiw, jolıǵıw, ushırasıw.