KÓPIR
Qaraqalpaqsha
at. 1.suwaǵıp turǵan japtan, arnadan, kanaldan, dáryadan, basqa da irkinish hám ár túrli tosqınlıqlardan ótu úshin aǵashtan, temirden, shoyınnan, betonnan ár qıylı mólsherde salınǵan ótkel.
... Biz baǵana aspa kópir arqalı kesip ótken dárya.
— Ámiwdárya! Ertede bunı Oks dep ataǵan (M.Nızanov).
Olar tek alısıraq aylanaǵa názer taslaw menen, ózleri házir ǵana ótken temir kópirdiń eki ernegine ielengen qiyabanda sup-sulıw bolıp ósken kók maysa shópterdi ańǵarmaǵan edi, sońıraq kórip jáne qayran qaldıstı (T.Qayıpbergenov).
2. awıs. Bir nárseni baylanıstırushı, jalǵastırushı.
0 Payapıl kópir — piyadalarǵa arnalǵan kópirdiń kishkene túri, kisi ótkel.
— Tońbadım, úyden shıǵudan Qaramatdin aǵaǵa jolıqtım.
Atına mingezdirip, payapıl kópirge deyin ákelip ketti (SH.Usnatdinov).
Qıl kópir — din. Musılman dininiń túsinigi boyınsha lawlap janıp turǵan dozaq otınıń ústinen ótetin qılıshtıń júzinen de jińishke ótkel.
... ele aldında neshshe-neshshe qıl kópir turıptı, shıraǵım, — dep ǵarrı gúbirlendi (qq.x.e.).
Qıyamet kópir — mashaqatlı, qorqınıshtı jol.
Saparbay óz ómirinde talay-talay qıyamet kópirden ótti, — dedi kempir (qq.x.e.).
Qıyamette kópirden, Aman-saw ǵana óteseń («Qırq qız»).
Túyesi kópirden ótu — erjetken jigittiń úylenwi, xojalıq bolwı, turmıs qurwı.
Endi seniń de túyeń kópirden ótti — dedi kempir.
Túyeniń úlkeni kópirde tayaq jeydi — aldı menen úlken adamnıń dákki jewi, jábirlenwi, sóz esitu.
Túyeniń úlkeni kópirde tayaq jeydi ... (qq.x.n.m.).
Qant kópir — burınǵı waqıtları otırıspala jigittiń ózi súygen qızına qız jeńgesi arqalı demlengen sháynekke qosa qant, nabat qusaǵan mazalı zatlardı berwi.