KÚNDIZ
Qaraqalpaqsha
r. Azannan keshke shekemgi aralıq, waqıt, kúnniń shıǵıwı menen batıwındaǵı aralıq, kúnniń jarıq waqtı.
— Ata, siz kúndiz sham kóterip kiyatırsız ǵoy, bunıń sebebi ne? — dep soraptı onnan birew (Q.Ayımbetov).
Hayal-qızlar tań sáhárden turadı, Kúndiz paxta otap, ketpen uradı (I.YUsupov).
0 Kúndiz kúlkiden, túnde uyqıdan ayırılıw — qayǵılanıw, uwayımlanıw, qapalanıw.
Ol kúndiz kúlkiden, túnde uyqıdan ayırılıp oqıytuǵın balalar menen bola berdi.
Kúndiz kúlki, túnde uyqı bolmaw — tınıshsızlanıw, mazasızlanıw.
— Joldas Otbaev, siziń arzańız tastıyıqdanbadı, — degendi esitkennen baslap onıń kúndiz kúlki, túnde uyqısı bolmay mazası qashtı (Á.Tájimuratov).
Kúndizi quyashlı — tınısh, tatıw zaman.
Kúndizi quyashlı, túni juldızlı, Bir eldiń ıshqında kewlim biyqarar (I.YUsupov).
Kúndiz-túni — awıs. Tınımbastan, toqtamastan.
Hesh qaysısı óz betinshe kete almaydı, kóbisi «xan awılı» atanǵanına masayrap, ózi kimliǵin umıtadı, kúndiz-túni xan malın kóbeytiwdiń mashqalasında boladı, xannan mal kóbeytiwdiń, shiqarǵa shıǵıwdıń sırların úyrenip, keń óris iyelep atırǵanları da az emes (T.Qayıpbergenov).
Kúpá-kúndiz — kúndiz kúni, kúnniń jaqtı, jarıq waqtında.
— Kúpá-kúndiz bul ne uyqı? — dedi kózlerin uwqalap manawsırap turǵan Kewlimjayǵa (T.Qayıpbergenov).
Keshe-kúndiz — kúndizi xám túnde, tınımsız, bárkulla.
Sırtta júrip saǵındı, Keshe-kúndiz yad etip, ... («Qırq qız»).