KESHIW
Qaraqalpaqsha
f. 1. Japtıń, kanaldıń, arnanıń, dáryanıń, kóldiń hám de jayılım suwlardıń ishinen júrip, ekinshi jaǵına ótip shıǵıw.
At basına kún tuwsa, Suwlıǵı menen suw isher, Er basına kún túwsa, Etigi menen suw kesher (qq.x.n.m.).
Kóbeyip tur aramızdan qan isher, Jetim jılap, ılaq mańıray suw kesher (Kúnxoja).
2. Bas tartıw, úmitin úziw, gúder úziw.
Onı tatqan adam keshedi paldan, Hám óz keleshegin sezedi aldan (I.YUsupov).
Báybishe ǵarǵısı testi miyimnen, Bunday zar zamannan keshtim men búgin (I.YUsupov).
3. Ótew, qayıl bolıw.
Ele de men eshegińe bergen jemniń pulın dostım ushın keshtim, — dedi (Q.Ayımbetov).
Kesh gúnamdı? — dedi gezde, jas júrek, Oynap ketti tas tiygendey bir bólek (I.YUsupov).
4. Bolsh ótiw, bolıw, jalıǵıw, duslasıw, ushırasıw, qıyınshılıqqa ushıraw.
Birewdi aya hám ayanıshlı bol, óytkeni seniń jas basıńnan sonday hádiyseler keship otır degendey oylardıń juwmaǵı Jumagúlge tınım bermedi (Ó.Ayjanov).
Endi sensiz úydiń halı ne kesher, Qáwenlersiz tuldıń halı ne kesher, Jetim qızdıń, uldıń xalı ne kesher, Bolmas pa zalımǵa talap Alakóz (Q.Irmanov).
5. Dúnyadan ótiw, jan tapsırıw, óliw, tamam bolıw, qaytıs bolıw.
Janı qashan keshipti, Bas astına túsipti (A.Dabılov).
0 Bir qasıq qanımnan keshiw — ápiw etiw, ótew.
— Taqsır, bir qasıq qanımnan keshseń, aytatuǵın bir sózim bar, — deydi (qq.x.e.).
Uyqıdan keshiw — uyqıdan úmit úziw.
Jigitler jaqsı menen oynayın deseń, Uyqıdan kesherseń shadlanıp kúlseń (Ájiniyaz).
Paydasınan keshiw — gúder úziw, úmitin úziw.
Bul iytińniń paydasınan keshpeseń.
YA ayrılıp elden awlaq kósheseń (Ájiniyaz).
Qannan keshiw — janın beriw, ólip ketiw.
Gúlayımdı alsa keshtim qanımnan, Aqırette olla razı bol aman («Qırq qız»).
Káwil keshiw — kúneltiw, tirishilik etiw, kún kóriw.
Endi qalay meniń káwlim keshedi.
Árman menen qoldan ketken jan aǵa (Omar).