KEMPIR
Qaraqalpaqsha
at. 1. Qartayǵan qatın, jası úlkeygen hayal.
... maqpal kórpesheniń ústinde aq shashlı kempir, onıń qasında on eki qız kitap oqıp otır (S.Xojaniyazov).
2. Birewdin tuwǵan anası, apası.
Biziń kempir márt-aw, — dedi Sapar kúlimsirep (K.Sultanov).
3. Ǵarrınıń hayalı, qatını.
Barıp otırǵannan keyin ǵarrı kempirine: — Kempir, aǵayinlerge tamaq as — deydi (qq.x.e.).
— Jaqsı, búginnen baslap túsiniwge tiyislimen, kempirjan, — dedi ǵarrı, ... (T.Qayıpbergenov).
4. Qara maldıń awırıwı.
Mal bunday jaǵdayda ókirip óledi.
Sıyırım kempir menen ayqastı (D.Nasırov, T.Begjanov).
0 Mástan kempir — jógi, juwha, qaqsal, sıyqırshı.
Mástan kempir kelgen soń, Ekewi attı ertledi («Qırq qız»).
Kempir bet — betine ǵarrılıq belǵisi tiyisken adam.
Melle shapan kiyip, belin aq belbew menen shomday buwǵan kempir bet Qasım iysh an bir baw aq pish endey bolıp otırǵan eken (T.Qayıpbergenov).
b) kóse.
Ubaydullanı kurdasları kempir bet, Bekimbetti kóse dep dálkekleytuǵın edi.