BUǴÍQ
Qaraqalpaqsha
f. 1. Baylaw, tańıw.
Jılamay sonda birazı, Bellerin buǵıp qınaydı («Qırq qız»).
Belin buǵıp, basına telpegin kiyip, qolına hasasın alıp ketiwge aylandı (Á.SHamuratov).
Ayaq-qolın buǵıp qoyıp bir baw qızıl jıńǵıl sınǵansha arbanıń shúyine tańıp qoyıp urdı (S.Saliev).
2. Qısıw, qılǵındırıw, tunshıqtırıw.
Vladimirdi buǵıp, óltirdi (T.Qayıpbergenov).
Biraz hásirettin buǵıp, Demin aldı kúni tuwın (S.Májitov).
3. awıs. Taq turıw, tayın bolıw, jolına shıǵıw, tayar turıw, jolında pidó bolıw.
Endi baba belin buǵdı, Basısha kúnler tuwdı («Máspatsha»).
Belindi qınap buǵmasań, Basındı jolǵa qoymasań («Er Ziywar»), Qaraqalpaq — posqan el, Xorezmge jetiwge, Hámmeleri buǵdı bel (Jiyen Jıraw).
4. awıs. Oraw, shırmaw, ornatılıw, shırmatılıw, shıyratılıw.
Bir jaǵınan otaq buǵıp, Mıy janınan bir janı bar (B.Ismaylov).
0 Awızın buǵıw — baylaw, oraw, tańıw.... úlken bir ala qapqa salıp awızın buǵadı da, qoylardı bazarǵa aparıp ótkenine satıp keledi (qq.x.e.).
Alqımın buǵıw — qısıw, baylaw, tunshıqtırıw, qılǵındırıw.
Moynın ezgilep, alqımın buǵıp tunshıqtırdı (SH.Seytov).
Moynınan buǵıw — alqımınan buǵıw, tunshıqtırıw, qısıw, qılǵındırıw... onıń moyınınan buǵıp, ya awızı-murnınan tunshıqtırıp óltirgen boladı (A.Bekimbetov).
Awızın buǵǵan ógizdey — sóylemew, úndemew, til qatpaw, sóz qatpaw.
Mashinanı tuttı alǵa júrgizbey, Úndespeydi awızın buǵǵan ógizdey (I.YUsupov).