BATÍR
Qaraqalpaqsha
at. 1. Er júrekli, kúshli, qaysar, batıl, qorıqpaytuǵın, qaharman.
Arıwxan jeńgeydiń aytıwına qaraǵanda júdá batır, sımbatı sulıw jigit qusaydı (A.Bekimbetov).
...ózinen kishi jaslarǵa atlı Don kazak korpusınıń ájayıp batır isleriniń ertedegisin sóylep bermekte (Q.Ayımbetov).
2. Eldiń jawına, dushpanǵa qarsı gúresken, dástanlardıń, eposlardıń, qaharmanı.
Sawashtan kelgendey batır Alpamıs (G.Esemuratov).
Sawıt kiyip saylanıp, Batır jolǵa jóneldi (Q.Ayımbetov).
Jeńilmesten eki batır, Muzdı shaynap qashır-qashır (Berdaq).
O, Gúlayım, qaraqalpaq batırı, Arqıraǵan Arıslannıń sırlası (T.Seytjanov).
3. Watanı ushın janın ayamawshı, watanın súyiwshi.
Batır shıǵar xalqınan, Xalqın jawdan qorǵaydı («Er Ziywar»).
Kúydi ıshqı otında, Gegonıń ıshqısında.
O, biraqta jas batır, Áldi qanlı sawashta (I.YUsupov).
4. Xalıqtı, eldi basqarıwshı, izine ertip júriwshi basshı.
Endi toqtamasın bilgen soń jigitler ardaqlap baratırǵan batırdıń sońına erdi (K.Sultanov).
Berdaqtıń óz dáwirinen burın XVIII ásirdiń ortasında qaraqalpaklardıń Buxara xanına qarsı kóterilisin baslaǵan qaraqalpaq batırı (Q.Ayımbetov).
— Qabırǵaman dep atır ma? — dedi Súyinish batır gúńk etip (K.Mámbetov).
5. Jumıstaǵı qaharmanlıǵı, jigeri, ǵayratı, kúshi.
Ílǵallı miynet batırı, Birlesken kúshke quwanıp, Jumıs qılıp jaynap júr (J.Aymurzaev).
Jerge usta, iske batır.
Kelse saxra gúllep atır (K.Sultanov).
6. Ataqlı, dańqlı.
Qáhárlenip Klim batır atlansa, Watan, xalıqtıń qarıwına ne sóz bar (S.Nurımbetov).