ALDÍARTÍ
Qaraqalpaqsha
r. 1. Aldı menen artı, aynalası, mandayı, jan-jaǵı.
Oyaq-buyaq, dógeregi, jaqın-juwıǵı ótken hám keleshek, eń birinshi hám eń aqırǵısı.
Burınǵı kamıs qos penen aldı-artına shıpta japqan úyler (K.Sultanov).
2. Bas ayaǵı, bar bolǵanı, pitkeni.
Barı-joǵı, dos-dushpanı.
Doslarım kim, dushpanım kim? Bile almay, aldı-artımdı kóre almay, Tóge jazlap kaldım men haq qanıńdı (I.YUsupov).
3. Jay-jaǵday, istiń rámáwizi.
Bul istiń aldı-artın oylanbay aǵa, Men jetim sorlıǵa epiń qısımdı (Omar).
Meniń tayaqqa jıǵılǵanımnıń aldı-artı usı ma (N.Bórekeshov).
4. Eń sońı, aqır ayaǵı.
Aldı-artına qaraw — izin oylaw, keler-keterin oylaw, sońına baǵıw, jay-jaǵdayın tekseriw.
Aldı-artına qaramaw — irkilmew, toqtamaw.
Aldı-artına qaratpay — hesh nársege imkaniyat bermew, asıqtırıw.
Aldı-artın ańlaw — jan-jaǵın bayqaw, ańǵarıw.
Aldı-artın bilmew — jón bilmeytuǵın, parqın sezbeytuǵın.
Aldı-artın oylaw — istiń jón-josaǵın oylastırdı.
Aldı-artın oraw — aldın ala háreket jasadı, qarsı keliwge pursat bermedi, kesent etti, bóget jasaw.
Aldı-artın tanıw — oń-solın ańlaw.