ЯР
Қарақалпақша
ат. 1. Жақын адам, дос, қоллаўшы, меҳрибан.
Қызын ойлап қылады зар, Шықпаған ғана жаны бар, Қудайым болғыл маған яр, Деп зар жылап жүрген екен (Бердақ).
2. Сүйгилик, бир-бирин сүйген, жақсы көрген қыз ҳәм жигит.
Тал бурымын яр қайырып, Аш белине таслайды (Т.Сейтжанов).
Киси ярына сөз салма, Өз ярыңнан қаладурсаң (Бердақ).
Сүйикли яр, сүйген яр — жақсы көргени, қәлегени, унатқаны.
Бирақ, жоқ ол сүйикли яр, Ким билсин ол қайда кетти (Б.Исмайлов).
Сөйлеп турып сүйген ярың, Бирге десип шийрин жаның (Ә.Шамуратов).
Сүйген ярын қушыў — сүйиў, жақсы көриў.
Мурадыма жетпей кеўлим тасар ма, Малсыз жигит сүйген ярын қушар ма (А.Дабылов).
Яры сынаў — сынақтан өткериў.
Әбдираманның келди ары, Отырғандай сынап яры (Ш.Артық).
Ярындай қылыў — аўыс. ярындай көриў, қәстерлеў, қәдирлеў.
Әлпешлейди ярындай қып, Өнери еди сүйип алған (Ш.Артық).
Ярлық етпеў — яр болмаў.
Бирәўдиң яры биреўге ярлық ете ме, қурған қызаў (К.Султанов).
Сәўер яр — жақсы көрген, унатқан.
Биреўлер баласын, келинш еклер сәўер ярларын сорап атыр (Ө.Хожаниязов).
Яр тутыў — сүйиклик табыў.
Жүўери ектим кендир менен аралас, Бир яр туттым орта бойлы қәлемқас (ққ.х.қ.).
Яр болыў — унаў, жараў.
Ярым болса хош қылықлы, Маған қандай бахыт дейсең (Ө.Хожаниязов).
Яр келиў — аўыс. үмит етиў, күтиў.
Шарық ийирип созып салдым ийикке, Яр келди деп жуўырып шықтым бийикке (ққ.х.қ.).
Ярына аҳыў-зар етиў — интизар етиў, ынтықгырыў.
Биреўди улына, биреўди ярына аҳыў-зар етип, жүреклерин күйдирген сен урыс! (Ө.Хожаниязов).
Ярын қушағына қысыў — қушағына алыў.
Қарайсаң да өткен кисиге: Қушағына ярын қысып ап (Т.Сейтжанов).
Ярын есине түсириў, ярын ядына түсириў — ядына келтириў, ойлаў.
Ярын есине түсирип, көз алдыларында елеслеткендей түр билдирип отыр (Ө.Хожаниязов).
Ол да ярын ядына түсирди ме, әлле хат келмеғенине ренжиди ме? (Ө.Хожаниязов).
Яр излеў — яр табыў, қыдырыў.
Бир минәсип яр излесем, Қарыйдарым сен мениң (Т.Сейтжанов).