⬅️ Basqa sóz izlew
LatinКирил

А

Русский → Qaraqalpaqsha

I союз 1. противит. al, biraq;
пиши пером, а не карандашом qálem menen emes, al pero menen jaz;
я пришёл, а он остался дома men keldim, al ol bolsa úyinde qaldı;
конец октября, а ещё тепло oktyabrdıń ayaǵı, biraq ele kún jıllı;
2. сопоставит. (однако, тем не менее) da, de, biraq;
biraq ta, usınday bolsa da, sonda da;
хотя уже полночь, а он ещё не спит tún ortası bolsa da, ol ele uyqılamaǵan;
поезд уходит через час, а ты ещё не готов к отъёзду poezd bir saattan jónep ketedi, biraq ta sen ketiwge ele tayar emesseń;
3. присоед. mine, áne, sonlıqtan da, sonıń ushın da, al;
он болен, а потому не работает ol nawqas, sonlıqtan da islemeydi;
ol awırıw, mine sonlıqtan islemeydi;
<i>что</i> ты сегодня делаешь? а завтра? búgin sen ne isleyseń? al erteń she?;
4. (если) eger, bolsa;
а не понимаешь, так не говори! túsinbeytuǵın bolsań, gáp etpe!;
5. усил. ǵoy, qo;
<i>что</i> это?—А это палка bul ne?— Bul tayaq ǵoy;
*а именно yaǵnıy, atap aytqanda, basqasha aytqanda;
а (не) то... 1) (иначе) bolmasa, óytpese;
спеши, а то опоздаешь asıq, bolmasa keshigeseń;
2) (на самом деле) góre, haqıyqatında da, shınında da;
уж так бы и говорил, а то ещё лжёт ótirik aytqannan góre solay dep, aytsa da boladı ǵoy;
3) (потому что, так как) bolmasa, óytpese, sebebi;
закрой окно, а то дует áynekti jap, sebebi samal húwleydi;
4) (или, или же) yamasa, ya bolmasa;
поздно уже туда идти? а то пойдём ol jaqqa barıwǵa endi keshigip qaldıq? ya bolmasa barayıq.
II частица 1. побуд. ha;
Султанбек, а Султанбек! где ты? Sultanbek, ha Sultanbek! sen qaydasań?;
2. вопр. ya, há;
<i>что</i> ты сказал? а? sen ne dediń? ya?;
ты слышал это? а? sen bunı esittiń be? há?;
3. в начале побуд. предложений al, qáne, qánekey;
а ну-ка реши эту задачу qáne mına máseleni shıǵar.
III межд. há, áhá, haw, way, waq;
а, попался! áhá, qolǵa tústiń-be!;
а, вот вы куда спрятались! há, mında jasırınǵan ekensizler!;
а, это вы! haw, bul sizbedińiz!;
а! <i>что</i> я сделал! waq! men ne islep qoydım!;
*а, была не была! qaydan shıqsa, sonnan shıqsın!, bolsa-bolsın, bolmasa qoysın!
IV (перед гласными ан=) приставка, шет тиллерден кирген свзлердиц алдыңғы буўынларына қосылып, ол сөзлерге болымсызлық мәни беретуғын қосымта, мыс.: аморальный biyádep, moralsız;
анормальный normalsız, anormal.