СВЕТ
Русский → Қарақалпақша
I м. 1. жақты, жақтылық, жарық, нур;
свет;
солнечный ~ қуяс жақтысы, күнниң нуры;
~ луны ай жақтысы;
дневной ~ күнниң нуры;
электрический ~ электр свети;
погасить ~ в комнате өжиредеги светти өшириў;
зажечь ~ свет жағыў;
встать спиной к свету жақтыға арқасын қаратып турыў;
выйти на ~ жақтыға шығыў;
2. перен. сәўле, нур, жақтылық;
~ истины ҳақыйқаттың нуры;
~ разума ақыл шыңы, даналық шыңы;
ученье — ~ неученье — тьма посл. оқыған жақтылық, оқымаған қараңғылық;
* в свете науки илимге негизленгенде;
до свету таң атқанға шекем;
чуть ~, чем ~ таң билинер билинбестен, таң атар-атпастан;
ни свет ни заря таң қараңғысынан;
пролить ~ на что-л. бир нәрсени түсиникли етиў;
представить в выгодном свете пайдалы жағынан көрсетиў, жақсы етип көрсетиў.
II м. 1. (мир, вселенная) дүнья, жер жүзи, жаҳан;
части света жер жүзиниң бөлеги;
путешествие вокруг света дүнья жүзин саяҳат етип айланып шығыў;
обойти весь ~ пүткил жер жүзин айланып шығыў;
2. (окружающие люди) жәмийет, журт;
всему свету это известно бул пүткил журтқа мәлим;
3. уст. ҳасылзадалар, беглер, ақ сүйеклер;
высший ~ ақ сүйеклер, аристократлар қатламы;
* белый ~ жақты дүнья;
на этом свете бул дүньяда;
ни за что на свете! ҳеш ўақытта да!;
отправиться на край света жер шетине сапар етиў;
выпустить в ~ басып шығарыў;
появиться на ~ 1) (родиться) дүньяға шығыў;
2) (возникнуть, появиться) дөреў, пайда болыў;
отправить на тот ~ өлтириў;
сжить со света кең дүньяға сыйғызбаў;
ругать на чём ~ стоит қатты урсыў, аўзына келгенин айтып урсыў.
свет;
солнечный ~ қуяс жақтысы, күнниң нуры;
~ луны ай жақтысы;
дневной ~ күнниң нуры;
электрический ~ электр свети;
погасить ~ в комнате өжиредеги светти өшириў;
зажечь ~ свет жағыў;
встать спиной к свету жақтыға арқасын қаратып турыў;
выйти на ~ жақтыға шығыў;
2. перен. сәўле, нур, жақтылық;
~ истины ҳақыйқаттың нуры;
~ разума ақыл шыңы, даналық шыңы;
ученье — ~ неученье — тьма посл. оқыған жақтылық, оқымаған қараңғылық;
* в свете науки илимге негизленгенде;
до свету таң атқанға шекем;
чуть ~, чем ~ таң билинер билинбестен, таң атар-атпастан;
ни свет ни заря таң қараңғысынан;
пролить ~ на что-л. бир нәрсени түсиникли етиў;
представить в выгодном свете пайдалы жағынан көрсетиў, жақсы етип көрсетиў.
II м. 1. (мир, вселенная) дүнья, жер жүзи, жаҳан;
части света жер жүзиниң бөлеги;
путешествие вокруг света дүнья жүзин саяҳат етип айланып шығыў;
обойти весь ~ пүткил жер жүзин айланып шығыў;
2. (окружающие люди) жәмийет, журт;
всему свету это известно бул пүткил журтқа мәлим;
3. уст. ҳасылзадалар, беглер, ақ сүйеклер;
высший ~ ақ сүйеклер, аристократлар қатламы;
* белый ~ жақты дүнья;
на этом свете бул дүньяда;
ни за что на свете! ҳеш ўақытта да!;
отправиться на край света жер шетине сапар етиў;
выпустить в ~ басып шығарыў;
появиться на ~ 1) (родиться) дүньяға шығыў;
2) (возникнуть, появиться) дөреў, пайда болыў;
отправить на тот ~ өлтириў;
сжить со света кең дүньяға сыйғызбаў;
ругать на чём ~ стоит қатты урсыў, аўзына келгенин айтып урсыў.