Ialm.
1. Tartım qosımtası qosılǵan atlıqtıń aldında kelip, adam yaki zattıń tartım qosımtası tiyisli adamǵa (1, 2, yamasa 3-betke) qatnaslı ekenligi anlatıladı.
Bunda adam mánisi betlik qosımtası arqalı reallasadı, óz sózi ayrıqsha atap ótiw ushın qollanıladı.
Óz úyim.
Óz qálewi.
Ol óz isine kútá shaqqan edi (Q.Ayımbetov).
SHımshıq óz tasına batpan, Eshek ozsam deydi attan (I.YUsupov).
Anasınıń «Kún shańǵıtıp, dawıl tursa suw tasıydı» degenleri óz tastıyıǵın tappaǵanına qıynalıstı (Ó.Ótewliev).
Ol — óz miyneti menen kún kórgen kisi (J.Aymurzaev).
2. Tartım qosımtası menen kelgende: 1) is-háreket usı qosımta bildirgen adamǵa tiyisliligin bildiredi.
Ózim jazdım.
Óziń jazdıń.
Ózi jazdı.
Ózim qatar ósken balalar bárimiz, Biler edi xár kim óziniń kárin (Á.Ájiniyazov).
Ózleri bizlerdiń miynetimizdi sorıp, juwan qarın bay bolajaq (K.Sultanov).
2) 3-bet formasında (ózi) is-háreket hesh kimniń qatnasısız bolǵanın, orınlanǵanın bildiredi: ózinen-ózi.
SHıra ózi óship qaldı.
Ayna ózi ashılıp ketti.
3) Soraw mazmundagı ǵáplerde ayrıqsha atap ótiw, kúsheytiw ushın qollanıladı.
(Bunda betlik máni bolmaydı).
Sizler kimlersiz, ózi? (Ó.Ótewliev).
Ózin er biliw — ózin basqalardan joqarı hám batır dep sanaw.
Ózińdi er bilseń, birewdi sher bil (qq.x.n.).
Óz awanısha jiberiw — óz jóni, qalay bolsa solay.
Qayıqtıń basın óz awanına jiberdi (J.Aymurzaev).
Ózli-ózi sóylesiw — ózine beyim, ózine jaqın adamlar, óz ara.
Bunnan keyin ózli-ózi sóylesip, hár kim bilgenin aytadı (Ó.Xojaniyazov).
Aqırında ózli-ózi sóylesip muńlasıp birige basladı (S.Májitov).
Oǵan kesent etpey, ózli-ózi áste sóylesip otıradı (M.Nızanov).
Óz ara — eki yamasa bir neshe adamlar yaki tárepler ortasındaǵı.
Bul xalıqlarımız arasındaǵı isenim hám óz ara túsiniwdin artıwına xızmet etedi (ǵazetadan).
Óz betinshe — erkin túrde, basqalardıń tásirisiz, jeke, ózi menen ózi.
Joqarı oqıw orınlarında óz betinshe bilim alıw, bilim hám kónlikpelerdi qáliplestiriw rejeli hám áste-aqırlı qupenen quramalasıp, joqarılap baratuǵın basqıshlar kórinisinde alıp barǵan maqsetke muwapıq boladı (sabaqlıqtan).
Ózine keliw — aqıl-huwshı jaqsılanıp, ortasha halatqa keliw.
Kelini birazdan soń áste-aqırın ózine kele basladı (ǵazetadan).
Ózinen ózi q. óz-ózinen.
Ózin uslaw, ózin basıw — adamnıń hár qanday halatta da ózin basqara alıwı, sezimge berilip qızbalıq etpey, aqılǵa muwapıq is kılıwı.
Óz-ózinen — ózinen ózi; sebep, tiykarı belgisiz halda.
Ádebiy kitaplar kózin shayday ashqanda sabaklıqlarınan basqa nárse oqımay júrgenine óz-ózinen uyaldı (Ó.Ótewliev).
«Qumbasqan» degen atamalar óz-ózinen payda bolmaǵan (Ó.Ótewliev).
Ózin-ózi basqarıw — jámiyet aǵzalarınıń ózlerine berilgen ózin-ózi qadaǵalaw háreketi.