TÁBIYAT
Qaraqalpaqsha
at. 1. Dúnyadaǵı barlıq nárselerdiń hámmesi.
Tábiyattı baǵındırıp, Eldi bárxá abat qıldıq (T.Seytjanov).
Bunday kelbetti tábiyat bererin berse de Ájimuratqa sakal buyrtpaptı (K.Smamutov).
Adamlardın jaqsı niyetine tábiyat ta járdem etkisi kelgendey, xawa rayı kúnnen-kúnge jaqsılanıp baratır (T.Qayıpbergenov).
Biziń mashinadan túskimiz kelmes, bul tilsiz tábiyat bizge «ústinen kúldirip qoymaw ushın» jáne bir korqınıshlı káram atların tayarlap turǵanday edi (M.Nızanov).
2. Dógerektegi taw, toǵay hám basqalardıń ósimlik baylıǵı.
Kum, tóbeshik, qaraǵay, qayıq, Tábiyatı ne degen kórkem (I.YUsupov).
3. awıs. Hár bir zattın predmettiń ózine tán ózgesheligi, kásiyeti.
Ashıq aytpaqshıman: meniń tábiyatım bunday ótirik ómirdi pútkilley qabıl ete almaydı (S.Dániyarov).
0 Tábiyatı almaw — jiyirkeniw, meyilsizleniw, ishteysizleniw.
Tábiyatı jeńil — ınjıq, erke.
Tábiyattı qorǵaw — adamzat jámiyeti menen búgingi hám kelesh ekáwladtın materialdıq, mádeniy hám ruwxıy mútájliklerin támiyinlew maqsetinde tábiyat penen onıń baylıklarınan tiyisli paydalanıwǵa hám qorǵawǵa arnalǵan mámleketlik hám jámiyetlik is-ilajlar sisteması.
Tábiyat resursları — jámiyettiń materialdıq hám mádeniy mútájligin qanaatlandırıw ushın qollanılatuǵın adamzattı qorshaǵan ortalıqtıń eń áhmiyetli resursları.
Ekologiyalıq qadaǵalaw qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw hám tábiyiy resurslardan aqılǵa uǵras paydalanıw salasındaǵı nızamshıldıq talaplarınıń buzılıwının aldın alıw, onı anıqlaw hám oǵan shek qoyıwǵa, tábiyattı qorǵaw jumısı nátiyjeliligin asırıwǵa qaratılǵan mámleketlik hám jámiyetlik ilajlardıń sisteması bolıp tabıladı (Ekologiya).