KÓTERILIW
Qaraqalpaqsha
f. 1. Joqarılaw, hawalaw, biyiklew, aspanlaw, sharıqlaw.
Birazdan keyin ol mingen samolyot hawaǵa kóterildi (A.Bekimbetov).
Qoyıw shań joqarı kóteriledi (A.Bekimbetov).
Tap usını kútip turǵanday basqa qoslar menen ılashıqlardan da izin-izinen tútin kóteriliwge kóz saldı (T.Qayıpbergenov).
2. Urısıwǵa atlanıw, gúreske umtılıw.
Mádireyim xan zamanında Tóremurat supı degen qaraqalpaq janjal shıǵarıp, xanǵa qarsı kóterildi (K.Sultanov).
3. Ósip jetiliw, rawajlanıw.
Sonıń ishinde, mal sharwashılıǵı, diyqanshılıq, balıqshılıq, ónermentshilik boyınsha biyikke kóterildi (S.Baxadırova).
4. Xızmet ornınıń joqarılawı, mártebesiniń artıwı.
Biyik mansapqa kóterilgennen keyin hámme oǵan húrmet etedi, lekin erteń túsken waqıtta aldındaǵı tabaǵına qoyan dáret sındırıp ketiwi múmkin (M.Nızanov).
5. Ornınan turıw, turǵılaw.
Qalay ornımnan qalay kóterilgenimdi bilmey de qalıppan, ...(qq.x.e.).
6. Jıljıp shıǵıw, órmelew.
Ol tribunaǵa kóterilip kópshilikke qaray qolındaǵı prikazdı oqıp esittirdi (A.Bekimbetov).
Biyikten oyǵa túsiw, oydan biyikke kóteriliw kewilli (T.Qayıpbergenov).
7. Kópshilik arasında dańqınıń, abırayınıń joqarılawı.
Xalıq arasında Abdullanıń abırayı kóteriledi (qq.x.e.).
8. Initsiativa kóteriw, baslama baslaw, baslawǵa kirisiw.
Initsiativa kóterildi bul iske, qolǵa alar márt jaslar (T.Seytjanov).
9. awıs. Budaqlaw, hawalaw.
Atlardıń tuyaǵı menen aspanǵa shań kóterildi (Ó.Ayjanov).
Usı waqıtta uzaqtan aspanǵa kóterilip budaqlanǵan shań kórindi (K.Sultanov).
Tús qayta arqa jaqtan kóterilgen tentek dawıl keshke shekem basılmadı (Q.Dosanov).
10. awıs. Úyiliw, biyikleniw.
Geyde taw eteginde aq bultqa usap paxta qırmanları da kóterilip jatır (I.YUsupov).
Tirilgendey ómir kirip, kóterildi qum qabaǵı (I.YUsupov).
11. awıs. Joqarılaw, tikeyiw, qayırılıw.
Hár sóylegende qalıń qabaǵı ashılıp-jabılıp, juqa erinleriniń bir jaǵı kóterilip turadı (S.Xojaniyazov).
12. awıs. Qozǵalıw, gáp bolıw, sóz bolıw.
balalarǵa Atamurat búgingi kóterilgen máseleni taǵı da eskertip qoydı (T.Qayıpbergenov).
13. awıs. Qalqıp shıǵıw.
Men onıń suwdan kóterilip shıqqan eki ayaǵın óz kózim menen kórdim (A.Bekimbetov).
14. awıs. SHadlanıw, quwanıw, ruwxlanıw, kewli kóteriliw.
Bul qızlar aytatuǵın qosıq esime túsip, kewlim kóterilip sala berdi (Ó.Xojaniyazov).
15. awıs. a) kúlki bolıw, shawqım bolıw.
otırıs qızıp, kúlki kóterile basladı (Q.Ayımbetov).
b) mazaq bolıw, masqara bolıw.
Endi olardıń ústinen kúlki kóterildi (A.Áliev).
16. Ornınan turıw, turǵılaw.
Kóterile almay, qayta jıǵıldı, jáne tırıstı... (T.Qayıpbergenov) 0 Bálentke kóteriliw — jetilisiw, tolısıw.
Danıshpanlardıń aytıwınsha, insannıń úsh tiykarǵı maqseti bar: baylıqta jasaw; ruwxıy jaqtan bálentke kóteriliw, densawlıqtıń bekkem bolǵanı («Saza» j.).
Dawıl kóteriliw — kúshli samal esiw.
Janjal kóteriliw — urıs shıǵarıw, dawlasıw.
Bunday awxalda arada daw-janjal kóteriliwi ıqtimal («Saza» j.).
Kewli kóteriliw — shadlanıw, quwanıw.
Jalǵannan bolsa da sol gáplerdi jazǵanda, kewlim tawday kóterilip qalǵan bolar edi (M.Nızanov).
Rizıǵınıń kóteriliwi — ırısınıń keliwi, isleriniń ońınan keliwi.
Kóteriletuǵın ırısqa usınday kún qolay keliwine qara, — dep gúbirlendi ishinen Ájiniyaz (K.Sultanov).
Sıpsıń kóterildi — gáp taraldı, ósek shıqtı.
Jurt bir demge lám-mimsiz qalıp, azdan soń ekew ara sıpsıń kóterildi (T.Qayıpbergenov).
SHawqım kóteriliw — janjal, urıs, daw shıǵıw.
SHatırda saray adamları abırjıp, ókinishli shawqım kóteriledi (I.YUsupov).
Esinen kóteriliw — umıtıw, esinen shıǵarıw.
Tap usı máwritlerde men haqqındaǵı qızǵanıshı da esinen kóterilgen shıǵar (M.Nızanov)