KÚSHLI
Qaraqalpaqsha
kel. 1. Mıqtı, qarıwlı, xallı.
Maman onıń taslardan ot ushqınlatıp atırǵanına qarap: «Bul ne degen kúshli adam!» dep tańdanadı (T.Qayıpbergenov).
2. Materialdıq, ekonomikalıq hám de basqa jaǵınan quwatlı, qúdiretli, zor.
Kúshli xojalıqlardıń óz tárbiyasına alǵan balaları bul esapqa kirmeydi (R.Fayziy).
3. Óz kásibin jaqsı biliwshi, uqıplılıǵı jaqsı, talantlı.
4. Rawajlanıwdı, ósiwdi tezlestiretuǵın, kúsh-quwat baǵıshlaytuǵın, juǵımlı.
Frontshılarımız ushın kúshli úgit-násiyatlar júrgizildi (R.Fayziy).
5. Qatań, qattı, temir tártip.
Pármanıń kúshli patshaxım.
Esitip bunı Hásen xan, Otıradı oylanıp... Bir waqta basın kóterip, ... (qq.x.n-m.).
6. Háreketli, joqarı, bálent.
Bizler jolǵa shıǵıwdan-aq kún batıs tárepten kúshli samal turıp, júriwge múmkinshilik bermedi (X.Aldullin).
Endi kimdi saylasa da, xalıqtıń kúshli ekenin umıtpas ... (Q.Irmanov).
7. Tásirsheń, ótkir, tásir kúshi joqarı, kúshli.
Gospitaldaǵı jaradarlarǵa kúshli dári-dármaqlardı paydalanıp, nawqaslar tez ornınan turıp, ózleri júretuǵın dárejege eristi (A.Bekimbetov).
8. Quramı joqarı, artıq, ótkir.
Bul sizlerdiń vinońızday kúshli emes.
On bir-on eki gradustan artpaydı.
Ózimiz qolda tayarlaǵanbız (M.Nızanov).
9. Kóp, mol.
Xalayıqtıń jolına, Berdi kúshli daramattı, Xalıqtıń tilegin tilep, ... («Qırq qız»).
10. Abıraylı, aldınǵı, rawajlanǵan, jetilisken.
Hár kim hár kimnen sorastırsaq, dúnya júzindegi eń kúshli klinika deydi (M.Nızanov).
11. Ilahıy, kózge kórinbes qúdiret.
Tekte bir kúsh onıń aytqanın qılmas: Saw bolsın gúressheń, sharshamas ómir! (I.YUsupov).
12. awıs. Bilim, ınta, ziyreklik.
Haqıyqatında testten joǵarı ball alıp, óz kúshi menen kirdi me oqıwǵa, yaki Jalǵas járdem etti me, onıń anıǵın álige shekem bilmeydi (A.Sultanov).
13. Pátli, qattı.
Sende sarqırawı kúshli aǵıslardıń.
Sennen juwsan iysi tanawǵa urar (I.YUsupov).
0 Kúshli aytısıw — dawlasıw, jánjellesiw, shataqlasıw.
Jetim bala bay menen kúshli aytıstı ... (S.Ayniy).
Júregi kúshli — qorqpas, qaytpas.
Qorıqpaytuǵın dushpannan, Júregi kúshli sher edi (Er Ziywar).
Kúshli sezim — joqarı tuyǵı, ilham, yash.
Kúshli sezim jas júrekte qaynaydı (I.YUsupov).
Kúshli muhabbat — joqarı sezim, ıshqı.
Perzentlik kewlimde dáryaday tasqan, Eń qızǵın, eń kúshli muhabbatım ol (G.SHamuratova).