BOLÍW
Qaraqalpaqsha
f. 1. Óz aldına ayırım jekke qollanılmaytuǵın, basqa bir sózge qosılıp qollanılatuǵın kómekshi feyil.
Oqıwshısının sózine riyza bolǵan Izimbetov mıyıǵın tartıwı menen ornınan turıp ketti (T.Qayıpbergenov).
Azannan beri qırmandı kewilge toq etip, bıyıl qıs azıq jeter dep, mázi-mayram bolıp otırǵan diyqanlardıń birden qolı isten suwıp ketti (K.Sultanov).
2. Belgili bir orında júriw.
Bul waqıya góne Tórtkúlde bolıp edi hám onıń bolǵanına kóp jıllar boldı (Q.Ayımbetov).
Nazarxanda bolǵan waqıtlarda da baspashılar antalasıp, ash qasqırday timiskilenip bizlerdi ańlıp júrdi (gazetadan).
3. Jetedi, jetkilikli, tamam.
Bolar is bolǵan (T.Qayıpbergenov).
4. Qanday, qansha, qalay, qanday jaǵday, kim ekenligin hám taǵı basqalardı bildiriw ushın qollanıladı.
— Usı baǵ jıldan-jılǵa kórkem bolıp baratır, — dedi Sáwle (S.Xojaniyazov).
Waqıt ádewir bolıp qalsa kerek (A.Áliev).
Sebebi, bul adam awır jınayatshınıń qolınan ólgen bolıwı kerek (A.Bekimbetov).
«Kuw dala»daǵı xojalıqtıń kún kórisi qızıq boldı (J.Aymurzaev).
5. Tez, jıldam, dárriw.
Arzıw tezlik penen bardı da, shaqqanlık penen kiyinip boldı (J.Aymurzaev).
Qız-jawanlar awqatlanıp, dárriw chay iship te boldı (J.Aymurzaev).
6. Kómeklesiw, járdem beriw, kómek beriw.
Bul ámeliy járdem boldı (G.Esemuratov).
7. Tilekti, ármandı bildiriw.
Ana háwli menen mına háwli bir bolǵay, SHarqıpálek arasında gúl bolǵay (qq.x.q.).
8. Ayaqlaw, pitiw, tamamlaw, aqırına shıǵıw — Úylendiń be? Úy-jaylı boldıń ba? — dep soradı jetimnen, — Boldım, — dep juwap berdi (J.Aymurzaev).
— Onı da iship boldıń ba? — dep soradı jetimnen, — Boldım, — dedi ol (J.Aymurzaev).
9. Mártebe, jetisiw, oyındaǵısı bolıw, kewilin jámlew.
Mine, usı kúnnen baslap, Abdulla patshaǵa wázir boladı (qq.x.e.).
10. Sátsizlikke, baqıtsızlıqqa ushıraw.
Adamdar bul maydanda zaya da bolǵan (S.Xojaniyazov).
Átteń, batır gezewli oqqa tap boldı, Ana júreǵinde pitpes daq qaldı (K.Sultanov).
2. Ayırım mákemege basshılıq etiw, baskarıw, meńgeriw.
... emlewxanada bas vrach bolıp isleydi (J.Aymurzaev).
Házir kolxoz baǵında agronom bolıp isleydi (J.Aymurzaev).