ҚЫЗЫЛ
Қарақалпақша
кел. 1. Қанға уқсас түр, қырмызы.
Қызыл байрақ.
2. аўыс. Гөш жемтик.
...қызыл көрғен ғарғадай телмирип бир қарады (Ә.Тәжимуратов).
3. аўыс. Дән, аўқат.
Жумабай қырманның қызылын азсынды.
0 Қызыл аяз — денени тондыратуғын ызғарлы аяз.
Сақылдаған қызыл аяздың жәнжақларға дөнген зыянынан қорғады.
Қызыл ийек — тиси биротала түскен аўыз, тиссиз аўыз.
Белин буўған қызыл ийек кемпирлер қыйналып отыр (А.Бекимбетов).
Қызыл иңир — ымырт жабылып, қараңғы түскен мәҳәл.
Олар қызыл иңирде келип үлгерди.
Қызыл гегирдек — жәнжеллесиў, мәлеллесиў, урысыў.
...апам менен ағам қәпелимде қызыл гегирдек болып урысты (Ә.Атажанов).
Қызыл суў — бәҳәрде ерте келетуғын ағын суў, қыста қатып қалған дәрья-каналлардағы муз үстине бәҳәрде шығатуғын суў.
Нәўбәҳәр басланар алдында Әмиўдәрьядан қызыл суў толып ақты.
Қызыл шақа — а) жас нәрестелердиң денеси, қатпаған дене.
Қызыл шақасы шыққан нәрестелер майданда жатыр (Ж.Аймурзаев).
б) пәр шықпаған палапан.
Қызыл кәрўан — пахтаны, дәнди биринши рет пунктке, заводқа жибериўдеги кәрўан.
Қызыл кәрўан менен пахта, Ол заводқа жайланды (Ж.Аймурзаев).
Қызыл — алтын.