ҚОЛ
Қарақалпақша
ат. Адамның ийнинен баслап бармақларына дейинги затты услаўға ийкемленген денениң бир бөлеги, мүшеси.
Адам қолы гүл ғой мысал, Еркин мийнет етсе егер (И.Юсупов).
0 Қол өнер — қол менен ислейтуғын кәсип.
Ол ўақытлары халық қол өнери менен кен шуғылланған екен (Ж.Сейтназаров).
Қол тиймеў — ўақыт болмаў, рети келмеў.
Оның жумыстан қолы тиймеди.
Қоллы болыў — жоғалыў, урланыў.
Биз жойтқан нәрсе қоллы болды ма деймен (А.Әлиев).
Қол қаўсырыў — айтқанына көниў, ийитиў, ҳүрметлеп қарсы алыў.
Келген қонақларды Сапар есиктиң алдында қол қаўсырып күтип алды (Ө.Айжанов).
Қолы қысқа — жетиспеўшилик, кәмбағалшылық.
Халық қатарына қосылыўға оның қолы қысқа еди (А.Бекимбетов).
Қолға алыў — исти жанландырыў, кеўил бөлиў, итибар бериў.
Қол үзиў — а) қойып кетиў, ислемеў.
Соның менен ол жумыстан биротала қол үзди (Т.Қайыпбергенов).
б) қатнаспаў, ажырасыў, айырылысыў.
Қолға түсиў — усланыў, тутқын болыў.
Қол суғыў — биреўдин ишки исине араласыў, суғылысыў.
Мениң мүлкиме неге қол суғасаң (А.Әлиев).
Қол қойыў — имза шегиў, бир нәрсени дурыслаў.
Кейин оған сол жердегилерге қол қойдырды (А.Бекимбетов).
Қолы жетиў — ҳәр жаклама жетисиў.
Ҳақ нийетли ерлерим бар, Табысларға қолы жеткен (Х.Турымбетов).
Қол бериў — а) жәрдем бериў, көмеклесиў.
Қосылғанда қол бермеген, тарыққанда жәрдем етпеген азғын төлди пахтадай түтсе қәйтеди (К.Султанов).
б) бағыныў, көниў.
в) дин. с. айтқанын ислеў ушын ант етиў.
Қолы қызылға тийиў — а) пайдаға ушыраў, ийе болыў....бир неше деңгенешилер жабырласып қолы қызылға тийгендей қумбыл болып атыр еди (Қ.Айымбетов).
б) қунығыў, кирисиў, бәнт болыў, шуғылланыў.
Қол серппе — егинди, дақылды шелек ямаса басқа зат пенен серпип суўғарыў усылы, суўғарыў системасы.
Пүтин бир аўыл суўға жарымай отырғанда, әкеси екеўи қол серппе менен байлардың, талай-талай атызын суўғарған еди (Ө.Айжанов).
Қол-аяқта турмаў — тынышсызланыў, шырқыраў, шырлаў, биймазашылық етиў.
Кундақдаўлы жас бала да шырлап қол-аяқта турмады.
Қол узайыў — жетисиў, тойыныў қатарға қосылыў.
Баласын енди үйленер, келин жумсап қолым узаяр деп те ойлайтуғын еди (Т.Қайыпбергенов).
Қолы епли — қолынан ҳәр түрли ис келиў, ебетейли.
Қолы епли адамлар әкелинди (К.Султанов).
Қол жайыў — жалыныў, сораныў.
Халыққа қолын жайған ол да бир қайыршы ғой (К.Султанов).
Қол көмегин тийгизиў — жәрдемлесиў, көмеклесиў, көмек бериў.
Оған жәрдем етип қол көмегин тийгизип турды (Ө.Айжанов).
Қол келиў — қолайы келиў, аңсат болыў.
Қол жуўып қалыў — қуры алақан, бос қалыў.
Қол қаралы — алақандай.
Қолы көп — ағайин-туўғаны, жақынлары көп.