ДӘРЕЖЕ
Қарақалпақша
ат. (арабша, басқыш, мәртебе, атақ, текше).
1. Ис-ҳәрекет, қәсийет ҳәм ҳалат аралығы, шегарасын аңлатады, көбинесе анықлаўышлар менен қолланылады.
Оның ҳаўазы айтарлықтай дәрежеде жағымлы еди.
Қайырқомлық дегенниң екинши түри, Әдеўир йәреже, саўап иледи (Ж.Карим).
2. Избе-из ямаса салыстырмалы раўажланыў, көтерилиў басқышы.
Билим дәрежеси, турмыс дәрежеси, илим ҳәм техника раўажланыў дәрежеси.
3. Атақ, мәртебе, лаўазым басқышы.
Ўәзирлик дәрежеси; Солай етип, ол Сарайшыққа барып Ағабий дәрежесин ийелейди (ққ.
фоль.
«Шежире»).
4. Илим ҳәм пән тараўындағы мийнетлери ушын мәлим қагыйдалар ҳәм талаплар тийкарында берилетуғын илимий атақ.
Илимий дәреже, Филология илимлериниң докторы дәрежеси.
5. Өз қәнигелиги бойынша ерисилген маманлығына байланыслы.
Бесинши дәрежели қәниге.
6. Жәмийетте, өмирде, адамлар арасында ийелеген орны, мәртебеси, итибары.
Сөз инсанның дәреже ҳәм кәмалы н, илим ҳәм пазыйлетин өлшеп көрсететуғын тәрезидур («ҚЖ».
г.).
6. физ.
Мүйеш ямаса шеңбер дуганың өлшеў бирлиги; туўры мүйештиң 90 нан бир ямаса еки шеңбердиң 360°дан бир бөлеги, градус.
70 дәрежели мүйеш; 7. Термометр, барометр ҳ.б.
әсбаплар шкаласындағы бөлинбелер; температура, мүйеш өлшеўлери; Ҳаўа райы температурасы 40 дәрежеден жоқары.
8. мат.
Бир-бирине тең бир нешше сан (ямаса мәни)ниң көбеймеси, яғный тең көбейттириўшилердин көбеймеси, бир санның өз-өзин көбейтиўден алынған нәтийже.
Бестиң екинши дәрежеси жигирма бес.
9. лингв.
Белги-қәсийетти артық-кемлигин анықлаўшы грамматикалық категория.
Жай дәреже, салыстырыў дәрежеси, арттырыў дәреже.