БҮЙИР
Қарақалпақша
ат. Жамбас пенен қабырғаның арасы, еки аралықтың еки қапталы.
Әйнектиң саңлағынан кирген суўық самал тынбай еситилип, Султанмураттың оң жақтағы бүйири тәўир-ақ тоңа баслады (Ш.Айтматов).
Дуйым журтқа сондай болса қәдириң, Қатық ишип шығыппеди бүйириң (ққ.х.қ.).
Ол бүйирин таянып, мени қыр дөгерек айлана баслады (М.Нызанов).
Жылай-жылай үни өшер, Жекке шыққан үйириңнен, Басына күнлер туўғанда, Қолың кетпес бүйириңнен («Қоблан»).
0 Бүйири бурыў — ғамхорлық етиў, өзине бейимлеў, баўырына тартыў, аяў, қайырқомшылық қылыў.
Барлығы бүйири бурып, сыйлап аяса да айтқанын қылмай ашыў менен ешкини базарға арқалап барыпты (Ж.Аймурзаев).
Бир бүйирлеў — а) қарынлаў, қапталлаў.
б) өзин шетке алыў, адамларға қосылмаў.
Сәлийма мудамы көпшиликке қосылмай, бир бүйирлейди де жүреди, — деп бригадир өзинен-өзи тоңқылдады (К.Султанов).
Бүйирине қараў — төмен қараў, жуўап бермеў.
Нар буўрадай жарайды, Өз бүйирине қарайды (А.Бегимов).
Бүйирин жарыў — қапталын айырыў, тесиў, бузыў, сындырыў.
...томпақ бас тарғыл буға қой қораның бүйирин жарып кеткен екен (К.Смамутов).